පිරිවැය පිළිබිඹු කරන ගාස්තු ගැළපීම් තිබියදීත්, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය 2025 දී මූල්යමය පීඩනයකට ලක්ව සිටි බව මහ බැංකුව සිය වාර්ෂික ආර්ථික සමාලෝචනයේදී සඳහන් කර තිබේ.
ගාස්තු අඩු කිරීමේ සහ ඉහළ යන උත්පාදන පිරිවැයේ බලපෑම පිළිබිඹු කරමින්, එම වසර තුළ ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය සමස්ත අලාභය රුපියල් බිලියන 38.7 ක් වාර්තා කළේය.
2024 දී පෙර අඩු කිරීම්වලින් පසුව 2025 ජනවාරි මාසයේදී විදුලි ගාස්තු සාමාන්යයෙන් 20%කින් පහළ දමන ලදී.
කෙසේවෙතත් වියළි කාලය තුළ ඉහළ යන තාප උත්පාදන පිරිවැය පළමු කාර්තුවේ මූල්ය කාර්ය සාධනය මත පැටවී තිබිණි.
2025 ජුනි මාසයේදී 15%ක ගාස්තු ඉහළ යෑමක් සිදු කිරීම මගින් යම් සහනයක් ලබා දුන් නමුත් එය පෙර පාඩු පියවා ගැනීමට ප්රමාණවත් නොවීය.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ කෙටිකාලීන ණය ගැනීම් සහ වගකීම් 2025 අවසානය වන විට වසරකට පෙර රුපියල් බිලියන 174.3 සිට රුපියල් බිලියන 206.2 දක්වා වැඩි වූ අතර දිගු කාලීන වගකීම් රුපියල් බිලියන 409.0 සිට රුපියල් බිලියන 411.2 දක්වා ඉහළ ගියේය.
දෙවැනි කාර්තුව සඳහා පිරිවැය සහ ආදායම් ප්රක්ෂේපණ මත පදනම්ව, 2026 අප්රේල් මාසයේ සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි 10.3%ක තවදුරටත් ඉහළ යන ගාස්තු සංශෝධනයක් ක්රියාත්මක කරන ලදී.
ආර්ථික ක්රියාකාරකම් යථා තත්ත්වයට පත්වීමත් සමඟ 2025 දී විදුලි ඉල්ලුම සහ උත්පාදනය යන දෙකම 5.8%කින් වර්ධනය විය.
සියලුම ප්රධාන පාරිභෝගික කාණ්ඩ හරහා ඉල්ලුමේ වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණු අතර, දෙවැනි කාර්තුවේ සිට දේශීය අංශය ශක්තිමත් වර්ධනයක් වාර්තා කළේය.
කෙසේවෙතත්, දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් ඇති වූ බාධා හේතුවෙන් වසරේ අවසාන භාගයේදී ඉල්ලුම මධ්යස්ථ විය.
සැපයුම් පැත්තෙන්, හිතකර ජල විදුලිබල තත්ත්වයන් උත්පාදනයට සහාය වූ අතර, වසර තුළ ජලාශ මට්ටම් සාමාන්යයෙන් 69.6%කි.
උත්පාදන මිශ්රණයට ජල විදුලි (35.5%), ගල් අඟුරු (27.4%), ඉන්ධන (12.5%) සහ සාම්ප්රදායික නොවන පුනර්ජනනීය බලශක්තිය (24.7%) ඇතුළත් විය.
වර්ෂය තුළ වහල මත සූර්ය බලශක්ති ස්ථාපනයන් දෙගුණ වීමට ආසන්න වීමත් සමඟ සූර්ය බලශක්ති උත්පාදනය සැළකිය යුතු ලෙස පුළුල් විය.
2025 අංක 14 දරන ශ්රී ලංකා විදුලිබල (සංශෝධන) පනත බලාත්මක කිරීම සහ උත්පාදනය, සම්ප්රේෂණය, බෙදාහැරීම සහ පද්ධති මෙහෙයුම් සඳහා වගකිව යුතු රාජ්ය ආයතන හතරක් ලෙස ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ප්රතිව්යුහගත කිරීම ඇතුළුව විදුලිබල අංශයේ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ ද මහ බැංකුව විසින් ඉස්මතු කර තිබේ.
ජාතික විදුලිබල ප්රතිපත්තියක් සහ ගාස්තු රාමුවක් අනුමත කිරීමට අමතරව, මෙම පියවර පාලනය වැඩිදියුණු කිරීම, කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීම සහ අංශයේ තරඟකාරිත්වය ප්රවර්ධනය කිරීම අපේක්ෂා කෙරේ.
සමාන්තරව, ජල විදුලිය, සුළං, සූර්ය සහ බැටරි බලශක්ති ගබඩා මුලපිරීම් ඇතුළු යටිතල පහසුකම් සංවර්ධන ව්යාපෘති වසර තුළ ප්රගතියක් ලබා ගත් අතර, ප්රධාන පුනර්ජනනීය බලශක්ති ආයෝජන සඳහා ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවෙන් අරමුදල් ලබා ගෙන තිබේ.
ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ සහ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සඳහා ආයෝජනය කිරීම සමඟ පිරිවැය දැක්වෙන මිලකරණය පවත්වා ගැනීම බලශක්ති අංශයේ දිගුකාලීන තිරසාරභාවය සහතික කිරීම සඳහා ඉතා වැදගත් වනු ඇතැයි මහ බැංකුව සඳහන් කළේය.
අර්ධ-මූල්ය පාඩු ඉවත් කිරීමේ කොටසක් ලෙස පිරිවැය-පරාවර්තක විදුලි මිලකරණය අඛණ්ඩව පවතිනු ඇත.
