මානුෂීයත්වය අහිමි වූ තැන සුවය කොතැනද? ජාතික රෝහලේදී දියණියක ලැබූ අමිහිරි අත්දැකීම
රෝහලක් යනු රෝගීන් සුවපත් කරන ස්ථානයක් මිස ඔවුන් සහ ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් තවදුරටත් අසරණභාවයට හා බියට පත් කරන ස්ථානයක් නොවිය යුතුය.
මා මෙය ලියන්නේ හුදෙක් කලකිරුණු පුරවැසියෙකු ලෙස නොව, තම පියා ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටනක නිරත වන අයුරු සියැසින් දුටු දියණියක ලෙසය.
ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහලේදී මා අත්විඳි සිදුවීම්, අපගේ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවයේ පහසුකම් පිළිබඳව පමණක් නොව, එහි ඇතැම් සේවකයන් තුළ පැවතිය යුතු මානුෂීයත්වය, කරුණාව සහ වෘත්තීය වගකීම පිළිබඳව ද බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළේය.
ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය අප රට සතු වටිනා සම්පතකි. දිනපතා දහස් ගණනක් ජනතාව එයින් ප්‍රතිලාභ ලබන අතර, කැපවීමෙන් සේවය කරන වෛද්‍යවරුන්, හෙද හෙදියන් සහ අනෙකුත් සෞඛ්‍ය සේවකයන් රැසක් සිටින බව අප අමතක නොකළ යුතුය.
එහෙත් නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය යනු රෝගීන් තම ගෞරවය අත්හැරිය යුතු බව හෝ අගෞරවනීය සැලකීම් නිහඬව ඉවසා සිටිය යුතු බව නොවේ.
නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය යනු දානයක් නොවේ. එය මහජන මුදලින් පවත්වාගෙන යන, ජනතාවට හිමි අයිතිවාසිකමකි.
සුවය සොයා එන රෝගීන්ට තවත් රෝග බෝවන පරිසරයක්ද?
මා දැඩි කලකිරීමට පත් කළ එක් කරුණක් වූයේ රෝහලේ වැසිකිළි සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම්වල පැවති අපිරිසිදු තත්ත්වයයි.
දැනටමත් රෝගාතුරව සිටින පුද්ගලයන්, ආසාදනවලට පහසුවෙන් ගොදුරු විය හැකි රෝගීන් සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් භාවිත කරන මෙම පහසුකම් මෙතරම් අපිරිසිදු වීම කෙතරම් කනගාටුදායකද?
රෝහලකට පැමිණෙන පුද්ගලයෙකුට එහි පවතින අපිරිසිදුකම නිසා තවත් රෝගයක් වැළඳීමේ අවදානමක් තිබිය යුතුද?
පිරිසිදු වැසිකිළි, නිසි කසළ කළමනාකරණය සහ සෞඛ්‍යාරක්ෂිත පරිසරයක් යනු සුඛෝපභෝගී පහසුකම් නොව, ඕනෑම රෝහලක තිබිය යුතු මූලික අවශ්‍යතාය.
කාරුණික වචනයකට රෝගියෙකු සනසන්නට නොහැකිද?
මා වඩාත් වේදනාවට පත් කළ තවත් කරුණක් වූයේ ඇතැම් රෝහල් උපස්ථායකයන්, හෙද කාර්ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන් සහ ඇතැම් වෛද්‍යවරුන්ගේ හැසිරීමයි.
මෙය සියලුම සෞඛ්‍ය සේවකයන්ට කරන චෝදනාවක් නොවේ.
එහෙත් ඇතැමුන්ගේ රළු වචන, නොසැලකිලිමත් පිළිතුරු සහ සංවේදීතාවයෙන් තොර හැසිරීම් සැබවින්ම කනගාටුදායක විය.
රෝහලකට පැමිණෙන රෝගියෙකු හෝ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයෙකු සිටින්නේ කුමන මානසික තත්ත්වයකදැයි ඔවුන් මොහොතකටවත් සිතනවාද?
තම ආදරණීයයාගේ ජීවිතය පිළිබඳ බියෙන් සිටින පවුලකට අවශ්‍ය වන්නේ රළු වචන නොව, කාරුණික පැහැදිලි කිරීමක් සහ සුළු හෝ අස්වැසිල්ලකි.
කාරුණික වචනයකට රෝගයක් සුව කළ නොහැකි වුවත්, බියෙන් සිටින හදවතක් සනසන්නට හැකිය. එසේම අකාරුණික වචනයකට දැනටමත් වේදනාවෙන් සිටින මිනිසෙකු තවත් අසරණ කළ හැකිය.
විශේෂයෙන්ම ආර්ථික අපහසුතා ඇති රෝගීන්ට ඇතැම් පුද්ගලයන් සලකන ආකාරය පිළිබඳව මට දැඩි කලකිරීමක් ඇති විය.
නොමිලේ ප්‍රතිකාර ලබන නිසා ඔවුන් ඕනෑම සැලකීමක් ඉවසා සිටිය යුතුද?
රජයේ සෞඛ්‍ය සේවකයන්ගේ වැටුප් ඇතුළු මෙම සේවාවන් පවත්වාගෙන යන්නේ මහජන මුදලිනි. එබැවින් කිසිදු රෝගියෙකු තම ආර්ථික තත්ත්වය නිසා පහත් කොට සැලකිය යුතු නැත.
මගේ පියා ශල්‍යාගාරයට රැගෙන ගිය බියකරු ගමන
මගේ පියා ජීවිතයට තර්ජනයක් වූ බරපතළ රෝගී තත්ත්වයකින් ජාතික රෝහලේ නොරිස් කැනල් පාර අසල, අංක 5 දොරටුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි 41 වැනි වාට්ටුවට ඇතුළත් කරනු ලැබීය.
ඔහුට ඔක්සිජන් ආධාරය අත්‍යවශ්‍ය වූ අතර, එක් අවස්ථාවකදී කිංසි පාර ආසන්නයේ පිහිටි ශල්‍යාගාරයකට රැගෙන යාමට සිදු විය.
එදින මා අත්විඳි බිය කිසිදා අමතක නොවනු ඇත.
මගේ අසාධ්‍ය පියා ඔක්සිජන් සිලින්ඩරයක් සමඟ ට්‍රොලියක තබා එළිමහන් මාර්ගයක් ඔස්සේ රැගෙන ගිය අතර, එම ට්‍රොලිය තල්ලු කිරීමට පවුලේ සාමාජිකයන් වන අපට ද සහාය වීමට සිදු විය.
ඒ වන විට වැසි ඇදහැලෙමින් තිබුණි.
ගමන අතරතුර ඔහුගේ ඔක්සිජන් මුහුණු ආවරණය කිහිප වතාවක්ම ගැලවී ගිය අතර, ඔහුගේ රුධිරයේ ඔක්සිජන් සන්තෘප්තිය පහළ යමින් තිබුණි.
ශල්‍යාගාරයට ළඟා වීමටත් පෙර මගේ පියා මිය යනු ඇතැයි මම සැබවින්ම බිය වූයෙමි.
තම පියා ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටනක නිරතව සිටියදී, වැසි මැදින් ඔහුව රැගෙන යන අයුරු බලා සිටින දියණියකගේ සිතේ ඇති වන වේදනාව මොහොතකට සිතා බලන්න.
ශල්‍යකර්මයෙන් පසු නැවත පැමිණි ගමන ද එතරම්ම කනගාටුදායක විය. මෙවර ඔහුව රැගෙන ආවේ කසළ ද දක්නට ලැබුණු එළිමහන් අතුරු මාර්ගයක් ඔස්සේය.
මෙවැනි බරපතළ තත්ත්වයක සිටින රෝගියෙකු ප්‍රවාහනය කිරීමට වඩාත් ආරක්ෂිත ක්‍රමයක් නොතිබුණේද?
ඔහුගේ ඔක්සිජන් සැපයුම සහ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය නිසි ලෙස නිරීක්ෂණය කිරීමට ප්‍රමාණවත් පියවර ගෙන තිබුණේද?
මෙවැනි අවස්ථාවක රෝගියෙකුගේ ජීවිත ආරක්ෂාව පිළිබඳ වගකීම දරන්නේ කවුරුන්ද?
මේවාට රෝහල් පරිපාලනය පිළිතුරු දිය යුතුය.
රෝගීන් යනු ඇඳන් අංක පමණක් නොවේ
දිනපතා රෝගීන් සිය ගණනක් දකින සෞඛ්‍ය සේවකයෙකුට තවත් එක් රෝගියෙකු ලෙස පෙනෙන පුද්ගලයා, ඔහුගේ පවුලට මුළු ලෝකයම විය හැකිය.
රෝහල් ඇඳක වැතිර සිටින්නේ කාගේ හෝ පියෙකි, මවකි, සැමියෙකි, බිරිඳකි, නැතහොත් දරුවෙකි.
අපට මගේ පියා 41 වැනි වාට්ටුවේ තවත් එක් රෝගියෙකු පමණක් නොවීය. ඔහු අපේ පවුලේ අතිශයින් ආදරණීය පුද්ගලයෙකි. ඔහු විඳි සෑම වේදනාවක්ම අපට වැදගත් විය.
සෞඛ්‍ය සේවය කෙතරම් කාර්යබහුල වුවද, එහි මානුෂීයත්වය අමතක නොකළ යුතුය.
අවශ්‍ය වන්නේ වගවීම සහ වෙනසකි.
මා මෙම ලිපිය ලියන්නේ සමස්ත ජාතික රෝහල හෝ කැපවීමෙන් සේවය කරන සෞඛ්‍ය සේවකයන් අපකීර්තියට පත් කිරීමට නොවේ.
රජයේ රෝහල් මුහුණ දෙන සම්පත් හිඟය, රෝගී තදබදය සහ දුෂ්කර සේවා තත්ත්වයන් පිළිබඳව මට අවබෝධයක් ඇත. එහෙත් ඒවා රෝගීන්ගේ ආරක්ෂාව, සනීපාරක්ෂාව සහ ගෞරවය නොසලකා හැරීමට සාධාරණ හේතු නොවේ.
සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයෙන් සහ ජාතික රෝහල් පරිපාලනයෙන් මා ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම තත්ත්වයන් පිළිබඳව විධිමත් පරීක්ෂණයක් සිදු කරන ලෙසත්, අසාධ්‍ය රෝගීන් ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසත්, සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සහ රෝගීන්ට සලකන ආකාරය වැඩිදියුණු කරන ලෙසත්ය.
මානුෂීයත්වයෙන් තොර සෞඛ්‍ය සේවයක් සම්පූර්ණ නොවේ.
අද මගේ පියා අප අතර නැත.
මා ලියන කිසිදු වචනයකට ඔහුව නැවත ගෙන ආ නොහැකි
